ภาษาไทย English

แบบศิลปะในประเทศไทยตามทฤษฎีใหม่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ขอนแก่น, กรกฎาคม – สิงหาคม ๒๕๒๓.

เอกสารนี้เป็นการเรียบเรียงจากหนังสือ “The Sacred Image Sculpture From Thailand” ที่พิริยะได้เขียนขึ้นใน พ.ศ. ๒๕๒๒ (ค.ศ. ๑๙๗๙) โดยชี้ให้เห็นว่าหลักคำอธิบายใหญ่ของแบบศิลปะในประเทศไทยตั้งอยู่บนพื้นฐานของกลุ่มวัฒนธรรมสำคัญที่มีลักษณะและโครงสร้างแตกต่างกันไปตามสภาพทางภูมิศาสตร์อันได้แก่ ชุมชนภาคใต้ มอญ เขมร และไทย ซึ่งจำแนกในรายละเอียดตามระยะเวลาได้ดังนี้คือ
(๑) “ศิลปแบบชุมชนภาคใต้” ซึ่งพิริยะเห็นว่าควรเรียกเช่นนี้เพื่อให้ครอบคลุมถึงศิลปะทุกยุคสมัยที่ปรากฏในดินแดนทางภาคใต้ของประเทศไทยก่อนเข้าสู่ยุคของศิลปะไทยในพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และไม่ควรใช้คำว่า “ศรีวิชัย” เพราะเป็นการจำกัดวงแคบจนเกินไป
(๒) “ศิลปแบบมอญ” (ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือ) พิริยะใช้เรียกแทนคำว่า “ทวารวดี” ซึ่งยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดเกี่ยวกับโครงสร้างทางการเมืองและการกำหนดอายุเวลา จึงเลือกใช้คำนิยามที่เป็นกลางคือ แบบมอญ เพื่อใช้เรียกชื่อศิลปะที่เกิดขึ้นในแหล่งวัฒนธรรมมอญจากที่ต่างๆ ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๑ – ๑๕
(๓) “ศิลปแบบเขมร” (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง) จากการที่มีการนิยามคำว่า “ศิลปลพบุรี” นั้น พิริยะชี้ว่าทำให้เกิดความขัดแย้งต่อศิลปะแบบเขมรทั้งหมดที่พบในประเทศไทยระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๒ – ๑๔ เพราะช่วงเวลานั้นลพบุรีเป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมมอญแห่งหนึ่ง จึงควรเรียกด้วยคำที่เป็นกลางแล้วจึงจำแนกเป็นลักษณะเฉพาะตามความแตกต่างของท้องถิ่นอีกชั้นหนึ่ง
(๔) “ศิลปแบบไทย” ได้แก่ “ศิลปล้านนา” แทนศิลปะทั้งหมดทางภาคเหนือก่อนรวมกับประเทศไทยใน พ.ศ. ๒๔๔๐ (ค.ศ. ๑๘๙๗) “ศิลปสุโขทัย” ซึ่งมีหลักฐานที่แสดงถึงอิทธิพลที่ได้รับจากศิลปะเขมรและภาคเหนือของไทย “ศิลปลพบุรี” หมายถึงศิลปะที่พบในลพบุรีและที่อื่นๆ ที่รับอิทธิพลเขมรในประเทศไทยในช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๖ – กลางพุทธศตวรรษที่ ๑๘ และมีลักษณะผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมมอญและเขมร “ศิลปสุพรรณบุรี – สรรคบุรี” แต่เดิมเรียก ศิลปะอู่ทอง แต่เมื่อมีการพบประติมากรรมที่สุพรรณบุรี สรรคบุรี และตอนกลางของประเทศไทยในช่วงที่เขมรกำลังเสื่อมอำนาจและอาณาจักรอยุธยากำลังจะเกิดขึ้น จึงควรใช้คำนี้มากกว่า “ศิลปอยุธยา” ประติมากรรมในรูปแบบนี้นับเป็นหลักฐานที่แสดงถึงการใช้อำนาจและการทำตามคำสั่ง จึงมีลักษณะไม่อ่อนช้อยดังเช่นศิลปะสุโขทัย และเกิดความนิยมในการใช้เครื่องไม้จำหลักเพื่อการตกแต่งสถาปัตยกรรม “ศิลปรัตนโกสินทร์” ศิลปกรรมลักษณะนี้ทุกรูปแบบมักเลียนแบบศิลปะอยุธยาโดยตรง จนถึงปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๔ จึงเกิดลักษณะเฉพาะที่แท้จริงของศิลปะรัตนโกสินทร์เมื่อรับอิทธิพลทางศิลปะจากตะวันตกเข้ามาแล้ว

ใส่ความเห็น

(required)

There aren't any comments at the moment, be the first to start the discussion!